Trabzon · Of · Aşağı Kışlacık Köyü

Halk İnançları & Yatırlar

Köyümüzün manevi mirası — ziyaret yerleri, şifalı sular ve halk inanışları
🏭 Of'un Dini ve Manevi Yapısı

Of, Anadolu'nun İslam ilmine en çok alim yetiştirmiş ilçelerinden biridir. Osmanlı Devleti, yeryüzündeki en büyük din adamlarından bir bölümünü Of ve köylerine yerleştirmiş; yöre halkı da yüzyıllar boyunca ilme ve dine derin bağlılığıyla tanınmıştır.

Köyümüzde ve çevresinde, bu derin inanç geleneğinin somut izleri olan yatırlar, ziyaret yerleri ve şifalı su kaynakları bulunmaktadır. Bunlar, nesilden nesile aktarılan manevi miras noktalarıdır; ziyaret edilerek dua edilir, adak adanır ve şifa dilenir.

📚 Of'un İslamlaşması — Manevi Tarih
15. Yüzyıl Sonu — 1461 Sonrası
Maraşlı Saçaklızade Osman Efendi
Trabzon'un Fatih Sultan Mehmet tarafından fethinden sonra, Solaklı vadisinin İslamlaşması amacıyla Maraş'tan bölgeye gönderilen alimlerden Saçaklızade Osman Efendi, Of'ta büyük ilgi görmüştür. Of ve Çaykara'nın Paçan Köyü'nde (Maraşlı Köyü) vefat etmiş; köy camii önünde türbesi inşa edilmiştir. Trabzon tarihi kitaplarından Şakir Şevket'e göre bu alim "halkın ve papazların İslam dinini kabul etmesine" vesile olmuştur.
1489 — Hicri 960'lı Yıllar
Osman Efendi'nin Of'taki İzleri
Mezar taşındaki kitabede "Of'a İmam-ı İslam-ı getirdi kemalin menbaı Maraşlı Osman / Ne kutsi kudrete malikti hayret, boyun eğmişti bir görmede ruhban" yazılıdır. Bu türbe, Of halkı tarafından asırlardır ziyaret edilen bir manevi mekân olma özelliğini korumaktadır.
20. Yüzyıl
Mahmud Efendi — Of'un Yetiştirdiği Büyük Alim
Trabzon'un Of ilçesinde doğan Mahmud Efendi, 10 yaşında hafızlığını, 16 yaşında tefsir-hadis-fıkıh icazetini tamamlamıştır. İstanbul'da binlerce talebeye hizmet etmiş; Of'un ilim geleneğinin en parlak temsilcilerinden biri olarak tarihe geçmiştir. Of'un alim yetiştirme geleneği günümüzde de sürmektedir.
Günümüz
Köyümüzdeki Alimler
Köy tarihimizde kayıtlı beş önemli alim-din adamı: Molla Osman Zando, Ömer Efendi Şanlıer, Hafız Şanlıer, Abdülmecid Efendi Şanlıer ve diğerleri, köyümüzün ilim geleneğinin köklü temsilcileridir.
🏭 Yatırlar & Ziyaret Yerleri

Of ve çevre köylerde, kutsal sayılan ve halk tarafından ziyaret edilen çeşitli yatırlar ile türbeler bulunmaktadır. Bu ziyaret yerlerinde dua edilir, adak adanır; kimi zaman kurban kesilir ve lokma dağıtılır.

🏭Sultan Murat Şehitliği
1916 Rus Harbi'nde şehit düşen bir yüzbaşı ve 69 askerimizin yattığı bu şehitlik, Of'un en önemli ziyaret yerlerinden biridir. Her yıl 23 Haziran – 21 Ağustos tarihleri arasında ziyarete açılır. Şehitlerimizin hatırasına saygı amacıyla bu kutsal mekâna büyük ilgi gösterilmektedir.
📍 Of ilçesine ~55 km
🏭Maraşlı Camii Türbesi (Paçan Köyü)
Of'u İslam'la şereflendiren Saçaklızade Maraşlı Osman Efendi'nin türbesi, Of'un Çaykara ilçesi Paçan (Maraşlı) Köyü'ndeki caminin önündedir. Bu nedenle köy halk arasında "Maraşlı" adıyla anılmaktadır. Türbe asırlardır düzenli olarak ziyaret edilmektedir.
📍 Of-Çaykara, Paçan (Maraşlı) Köyü
🌊Köy Değirmeni Yanı
Köyümüzdeki yaklaşık 150 yıllık tarihi değirmen, yalnızca işlevsel bir yapı değil; aynı zamanda atalarımızın anısını taşıyan ve köy belleğinde özel bir yere sahip olan bir mekândır. Değirmen başında yapılan toplantılar ve komşuluk geleneği kuşaklar boyu aktarılmıştır.
📍 Köy içi, dere kıyısı
🏭Köy Camileri
Köyümüzde 3 cami bulunmaktadır. Bu camiler hem ibadet mekânı hem de köy yaşamının sosyal merkezi olma işlevi görmektedir. Cenaze namazları, bayram namazları, Mevlit törenleri ve dini günlerin kutlamaları bu camilerde gerçekleştirilir.
📍 Köy içi — 3 ayrı mahalle
💧Diktaş Köyü Kaynak Suyu
Komşu Diktaş köyünden gelen ve Sağlık Bakanlığı analizlerine göre belgelenmiş doğal kaynak suyu, yöre halkı tarafından şifalı kabul edilmektedir. Sanlier-Zando sitesinde su analiz raporları kayıtlıdır. Köylüler bu suyun çeşitli hastalıklara iyi geldiğine inanır.
📍 Diktaş Köyü, Of ilçesi
💧Ayazma — Hıdırellez Suyu
Sözlüğümüzde de geçen "ayazma: kutsal su, şifalı su" geleneğine göre, Hıdırellez günü (6 Mayıs) kaynak sularının şifalı olduğuna inanılır. Bu gün kimseye görünmeden pınarlardan alınan suya "kayıp suyu" denir; şifa için saklanır.
📍 Köy çevresi pınarları
📅 Halk Takvimi & Mevsim İnançları

Doğu Karadeniz Kültür Envanteri Projesi kayıtlarına göre yöremizde halk takvimi "bizum hesap" olarak adlandırılır ve tarla-bahçe işleri ile iklim olaylarına göre şekillenir. Bu takvimde önemli inanç ve uygulamalar da yer alır:

6 Mayıs — Hıdırellez
Yazın Başlangıcı
Kaynak sularının şifalı olduğu gün. Ot biçmek ve ağaçlara zarar vermek yasak. Yeni ay ilk kez bu günde görülür. Tarlaya kabak ekilir, şansızlıktan korunulur.
1 Mayıs — Cazi Gecesi
Tekinsiz Gece
Sözlüğümüzde "cazi: cadı (F)" olarak geçer. Bu gece evin dışarısı tekinsiz sayılır; geç vakitlere kadar dışarıda kalınmaz.
Ağustos 1. Günü
Tarlaya Gidilmez
Yılın bu gününde tarlaya gidilmez. Eski halk takviminde özel bir yer tutar; uğursuzluk getireceğine inanılır.
Yeni Ay İlk Günü
Çamaşır Yasağı
Eski ve yeni ayın ilk günü çamaşır yıkanmaz. Yeni ayda sebze-meyve dikmek bereketli; bu dönemde dikilen tohumların çok meyve vereceğine inanılır.
Mayıs 7. Günü
Kayıp Yağı & Kayıp Suyu
Bu gün vurulan yayıktan çıkan yağa "kayıp yağı" denir; ilaç olarak saklanır. Kimseye görünmeden pınardan alınan suya "kayıp suyu" denir; şifalıdır.
Yağmur Yağınca
Rahmet Duası
Yağmur, yöremizde "rahmet" olarak kabul edilir. "Gök kapıları açıldı" denir; yağmur anında yapılan duanın makbul olduğuna inanılır.
👻 Halk Efsanesi
Karakoncolos — Kışın Gelen Gölge
Sözlüğümüzde "karakoncolos: kışın insanlara musallat olan yaratık" ve "koncolos: tuhaflık eden, gülünç şekillere giren insan" şeklinde geçen bu efsanevi varlık, Karadeniz halk kültürünün en ilgi çekici unsurlarından biridir.

Doğu Karadeniz Kültür Envanteri'ne göre yılın son haftası ile yeni yılın ilk haftasında — yani Ocak ayının başında ("Kalandar ayı" denilen dönemde) — köy yerlerinde dışarısı pek tekin sayılmaz. Bu dönemde Koncolos veya Karakoncolos denilen hayali bir yaratığın dışarıda dolaştığına inanılır. Çocuklar bu vakitlerde evden çıkmamaya özen gösterir.

Sözlüğümüzde ayrıca "bobos: yabani hayvan; çocukları korkutmak için hayali yaratık", "gogo: cin, yaratık" ve "hohoçi: umacı" gibi benzer halk yaratıkları da kayıtlıdır. Bu efsaneler, uzun kış gecelerini anlamlandırmanın ve çocukları dışarıdan korumanın geleneksel yollarıydı.
☆ Diğer Halk İnançları & Uygulamaları
🌈 Nazar & Muska
Sözlüğümüzde "nusga / hamayıl: muska" olarak geçen ve nazardan korunma amacıyla taşınan bu nesneler yöremizde yaygındı. Çocukların üzerine mavi boncuk takılması, hayvanların boyunluklarına muska asılması gibi uygulamalar köy hayatının bir parçasıydı.
🌊 Gusgustera — Güneş Duası
Sözlüğümüzde "gusgustera: güneş duası geleneği" olarak geçer. Uzun süren yağmurlu dönemlerde güneşin çıkması için yapılan bu geleneksel dua töreni, köy çocuklarının katılımıyla gerçekleştirilirdi.
🍃 Davara — Karabasan
Sözlüğümüzde "davara: gece uykusunda insanı boğmaya çalışan görünmez varlık" olarak geçer. Uyku felci ya da karabasanın yöresel adıdır. Benzer şekilde "kadabarlos: insanı uykuda yakalayan cin; karabasan (R)" de kayıtlıdır.
🍃 Kalandar Gecesi — Yılbaşı Ritüeli
Ocak ayının başında yapılan bu gelenekte 12 zeytin yaprağı, her biri bir ayı temsil edecek şekilde ateşe atılır. Yaprağın yanması o ayın açık, savrulması ise rüzgârlı geçeceğine işaret eder. Kalandar gecesi kılık değiştirmiş 7 kişi evleri gezerek su, tuz ve un toplar.
💩 Tütsü & Şifalı Bitkiler
Yöremizde "likapa" (yaban mersini), "anuk" (dağ nanesi) ve çeşitli yabani otlar hem yemeklerde hem de şifalı amaçlarla kullanılmıştır. Köy büyükanneleri çeşitli hastalıklar için bitkisel çözümler üretir; bu bilgiler sözlü olarak aktarılırdı.
💧 Şifalı Su Geleneği
Köyümüzün Pınarları & Sağlıklı Su Kaynakları
Köyümüz ve çevresi, temiz ve sağlıklı doğal kaynak sularıyla doludur. Komşu Diktaş köyünün kaynak suyu, Sağlık Bakanlığı analizleriyle belgelenmiş olup sanlier-zando.com sitesinde yayımlanmıştır. Köy halkı bu kaynakların şifalı olduğuna inanmakta; özellikle Hıdırellez günü (6 Mayıs) sabahı pınardan alınan suyun özel şifa taşıdığına inanılmaktadır.

Sözlüğümüzde "köze: pınar, menba" ve "ayazma: kutsal su, şifalı su" olarak geçen bu kavramlar, yöremizde suyun yalnızca içilebilir bir sıvı değil; manevi anlam taşıyan, hayatın ve berekatin kaynağı olan kutsal bir varlık olarak görüldüğünü göstermektedir.
🔗 Kaynaklar: sanlier-zando.com · hastikoz61.blogspot.com · karadeniz.gov.tr — Halk Takvimi · karadeniz.gov.tr — İnanç Yapısı · karadeniz.gov.tr — Sosyal Yapı · Şakir Şevket, Trabzon Tarihi (Maraşlı Osman Efendi bölümü) · Özhan Öztürk, Karadeniz Ansiklopedik Sözlük, Heyamola Yayınları, 2005